Norman Mailer – buntownik z wyboru

Do polskich księgarni trafiła w listopadzie nowa powieść Normana Mailera „Widmo Hitlera” i niemal w tym samym czasie ze Stanów nadeszła wiadomość o śmierci autora.

Więcej niż burzliwe życie

Było dziwne, gdyby o tym jednym z najgłośniejszych amerykańskich nie powstała książka i film. Powiedzieć, że życie miał ciekawe i burzliwe – to mało. Nie da się też jednym słowem tego, co Mailer robił: pisał powieści, wiersze, felietony, eseje i scenariusze, reżyserował filmy, był aktorem i operatorem kamery, kilka razy lądował w więzieniu, kandydował na burmistrza Nowego Jorku i aktywnie uczestniczył w ruchu pacyfistycznym. Przy tym był awanturnikiem, nie stronił od alkoholu i narkotyków i żenił się aż sześć razy.

Urodzony w 1923 r., Norman wychowywał się na Brooklynie w typowej rodzinie żydowskiej. Gdy miał 9 lat, zyskał opinię genialnego dziecka, napisał bowiem liczącą 250 stron powieść „Inwazja z Marsa”. Jako szesnastolatek był już studentem Hravardu, a podczas II wojny światowej, tuż po ukończeniu studiów, wstąpił do US Army i służył na Pacyfiku. Po wojnie rozpoczął drugie studia, tym razem na Sorbonie, i zaczął pisać dużą i ważną powieść pt. „Nadzy i martwi”, co zajęło mu piętnaście miesięcy. Ta naturalistyczna i pacyfistyczna w swej wymowie powieść jest pełnym okrucieństw i okropności opisem wojny amerykańsko-japońskiej, w której autor uczestniczył. Mailer poznał na własnej skórze, że żołnierz i jego życie w obliczu wojny w ogóle się nie liczą. Na podstawie tej książki w 1958 r. powstał film pod tym samym tytułem w reżyserii Raoula Walsha.

Dwa Pulitzery

Kolejne dwie powieści Mailera dotyczyły cieszącego się ponurą sławą senatora McCrathy’ego i polowania na komunistów, jakie prowadzono w Stanach w latach pięćdziesiątych. Książki nie spotkały się jednak z dobrym przyjęciem, więc Mailer dużo czasu zaczął poświęcać pisaniu felietonów, głównie o alkoholu, narkotykach, seksie i przemocy. Zresztą w tamtym czasie nie tylko pisał; w 1960 r. po całonocnej popijawie pchnął nożem swoją drugą żonę. Kobieta przeżyła, nie wniosła zarzutów, ale małżonkowie rozstali się. W tym samym roku Mailer został aresztowany za udział w bijatyce i… odgryzienie ucha znajomemu. Policja zatrzymywała go także za udział w manifestacjach przeciwko wojnie w Wietnamie i publiczne lżenie rządu amerykańskiego. Pomijając wulgaryzmy, Mailer był świetnym mówcą i polemistą, który z emfazą potrafił bronić swoich poglądów i przkonywać do nich.

Choć kilka razy wieszczono, że Mailer skończył się jako pisarz, on powracał ze znakomitymi utworami. Pierwszą nagrodę Pulitzera otrzymał w 1968 r. za antywojenną powieść „Armies Of The Night”, zaś drugiego w 1979 za „Pieśń kata”, w której opisał życie skazanego na śmierć Gary’ego Gilmore’a. Mailer napisał też biografie Marylin Monroe i Pabla Picasso, atakował feministki („The Prisoner Of Sex”), akcję jednej z powieści umieścił w starożytnym Egipcie („Starożytne wieczory”), pokusił się o pastisz powieści sensacyjno-szpiegowskiej („Harlot’s Ghost”), a trzy lata przed śmiercią, w wieku 81 lat, napisał książkę-esej o sztuce pisania.

„Widmo Hitlera” – najnowsza wydana po polsku powieść Normana Mailera, to fikcyjna rekonstrukcja dzieciństwa i młodości Hitlera, której na polecenie Himmlera dokonuje tajemniczy esesman. Stwierdza on mianowicie, że w austriackiej wiosce biedna dziewczyna urodziła nieślubnego syna Aloisa Schicklgrubera, który przybrał nazwisko Hitler, a potem został ojcem znanego wszystkim Adolfa. Historyczna powieść Mailera jest zarazem studium zła i jego banalności.

Amerykański pisarz pozostawił po sobie ponad czterdzieści książek, z których tylko kilkanaście zostało przełożonych na język polski. Zapewne w najbliższych miesiącach przetłumaczone zostaną następne, będzie więc co czytać.

Polskie wydania powieści Mailera

• „Nadzy i martwi” (1957)
• „Na podbój Księżyca” (1978)
• „Jeleni park” (1992)
• „Amerykańskie marzenie” (1992)
• „Pieśń kata” (1992)
• „Starożytne wieczory” (1995)
• „Ewangelia według Syna” (1998)
• „Opowieść Oswalda” (2001)
• „Twardziele nie tańczą” (2005)
• „Marylin” (2005)
• „Brzeg barbarzyńców” (2006)
• „Widmo Hitlera” (2007)