„Nie mów noc” warto polecić wszystkim miłośnikom znakomitej prozy. Powieść najlepszego żyjącego izraelskiego pisarza Amosa Oza została wznowiona przez Spółdzielnię Wydawniczą „Czytelnik”.

Przed laty noblista Isaac Bashewis Singer, m.in. w „Rodzinie Muszkatów”, „Dworze” czy „Spuściźnie”, opisywał (w jidisz) codzienne życie Żydów we wschodniej Polsce na przełomie XIX i XX wieku. Kunsztowna narracja, ciekawi bohaterowie, barwne opisy – to wszystko świadczyło o klasie prozy Singera.

Amos Oz literackiego Nobla jeszcze nie otrzymał, choć prawie co rok wymieniany jest w gronie kandydatów – całkiem słusznie. Podobnie jak Singer potrafi bowiem pokazywać świat zwykłych ludzi w niezwykły sposób. Oczywiście, jest też pewna różnica. Oz pisze po hebrajsku, a jego bohaterami są współcześni Izraelczycy. Tak jak w powieści „Nie mów noc”.

Książka ukazała się w Izraelu w 1994 roku, w Polsce po raz pierwszy została wydana w roku 2000. Głównymi bohaterami są sześćdziesięcioletni architekt Teo i piętnaście lat od niego młodsza nauczycielka Noa. Mieszkają w niewielkim miasteczku Tel Kedar na izraelskiej prowincji. Są parą, ale się nie pobrali. Spotykamy ich w chwili, gdy Noa podejmuje się trudnego zadania utworzenia w miasteczku ośrodka dla młodych narkomanów. To pomysł ojca ucznia miejscowej szkoły. Chłopak miał problemy z narkotykami i zginął w niewyjaśnionych okolicznościach. Możliwe, że popełnił samobójstwo.

Sprawa ośrodka, którego nie chcą ani mieszkańcy, ani władze Tel Kedar, wypełnia relacje między Teo i Noą i bardziej ich dzieli niż łączy. Ale przecież czujemy, bo izraelski autor nie mówi tego wprost, że tych dwoje dojrzałych ludzi związanych jest wielkim uczuciem, silniejszym niż różnice charakterów obojga.

W „Nie mów noc” prawie nie ma słowa o zagrożeniu atakami terrorystycznymi, konflikcie z Palestyną, wewnętrznej polityce Izraela i tym podobnych rzeczach znanych z wiadomości telewizyjnych. Toczy się normalne życie, takie jak gdzie indziej, np. w Polsce. A Amos Oz jest jednym z nielicznych, który opowiada o tym tak zajmująco.

Grzegorz Kozera